Właściciele nieruchomości, zarządcy i użytkownicy posesji w Polsce mają określony obowiązek przeprowadzenia deratyzacji — czyli działań mających na celu ograniczenie liczebności gryzoni, w szczególności szczurów i myszy. Obowiązek ten wynika z przepisów prawa oraz lokalnych regulaminów utrzymania czystości i porządku, a jego celem jest ochrona zdrowia publicznego, sanitarna higiena zabudowań oraz zapobieganie chorobom przenoszonym przez szkodniki.
W praktyce deratyzacja często określana jest także jako odszczurzanie — termin szczególnie znany osobom zajmującym się zwalczaniem gryzoni w konkretnych lokalizacjach miejskich. Choć odszczurzanie oznacza wyłącznie eliminację szczurów, deratyzacja obejmuje szeroki zakres działań antygryzoniowych i przeciwszkodnikowych.
Co oznacza obowiązek deratyzacji?
Obowiązek przeprowadzenia deratyzacji polega na tym, że każdy właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością jest zobowiązany utrzymywać ją w stanie higieniczno-sanitarnym tak, aby zapobiegać chorobom zakaźnym oraz ograniczać populację gryzoni i szkodników. Ta zasada wynika z ogólnokrajowej ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w której zapisano, że jednym z elementów utrzymania higieny jest właśnie zwalczanie gryzoni, insektów i innych szkodników.
W praktyce oznacza to, że właściciel nieruchomości nie może ignorować obecności szczurów, myszy i innych gryzoni. Jeżeli takie szkodniki zostaną zauważone, ma on obowiązek wdrożyć działania deratyzacyjne, które ograniczą ich liczebność i zminimalizują ryzyka sanitarne.
Podstawy prawne obowiązku deratyzacji
Podstawą prawną deratyzacji w Polsce jest przede wszystkim:
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi – art. 22 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością zobowiązany jest do utrzymania jej w należytym stanie sanitarnym oraz do zwalczania gryzoni i innych szkodników.
Lokalne regulaminy utrzymania czystości i porządku przyjmowane przez rady gmin i miast – to właśnie one określają konkretne terminy, częstotliwość oraz sposoby przeprowadzania deratyzacji na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego.
W praktyce oba te akty prawne działają wspólnie: ustawa wskazuje obowiązek ogólny, a uchwały gminne – szczegóły dotyczące realizacji. Dzięki takiemu rozwiązaniu każde miasto lub gmina może dopasować harmonogram działań antygryzoniowych do lokalnych potrzeb i warunków środowiskowych.
Kogo dotyczy obowiązek przeprowadzenia deratyzacji?
Obowiązek deratyzacji dotyczy przede wszystkim osób lub podmiotów, które:
są właścicielami nieruchomości mieszkalnych i niemieszkalnych,
zarządzają budynkami lub gruntami,
wynajmują lub użytkowują obiekty, na których zauważono obecność gryzoni lub ryzyko ich pojawienia się.
Przepisy obejmują nie tylko budynki mieszkalne, ale także szereg obiektów użyteczności publicznej oraz działalności gospodarczych. W niektórych uchwałach lokalnych za miejsca podlegające obowiązkowej deratyzacji uznaje się m.in.:
piwnice i pomieszczenia gospodarcze budynków wielorodzinnych,
lokale gastronomiczne, sklepy i magazyny spożywcze,
miejsca składowania odpadów i śmietniki,
przyłącza kanalizacyjne oraz sieci wodno-kanalizacyjne,
tereny zielone, parki i ogrody miejskie.
Deratyzacja a odszczurzanie — podobieństwa i różnice
Chociaż terminy deratyzacja i odszczurzanie bywają używane wymiennie, to mają one różne znaczenia:
Deratyzacja to szeroki proces obejmujący eliminację różnych gryzoni (np. szczurów, myszy), a także działania profilaktyczne i zapobiegające powstawaniu siedlisk szkodników.
Odszczurzanie to część deratyzacji, koncentrująca się wyłącznie na usuwaniu szczurów — największych i najbardziej problematycznych gryzoni w kontekście miejskich przestrzeni.
W praktyce więc odszczurzanie jest jednym z elementów działań deratyzacyjnych, które mogą obejmować również pułapki, środki chemiczne, monitoring czy fizyczne uszczelnianie budynków.
Terminy i częstotliwość deratyzacji
Jednym z najważniejszych elementów lokalnych regulaminów utrzymania czystości jest ustalenie terminów, w których powinny być przeprowadzane zabiegi deratyzacyjne. Choć różnią się one w zależności od gminy, pewne zasady są powszechnie stosowane:
okresy obowiązkowej deratyzacji często przypadają na wiosnę i jesień, kiedy gryzonie są szczególnie aktywne.
w wielu miastach — takich jak deratyzacja w Krakowie — obowiązek trwa zwykle od połowy października do połowy marca, z dodatkową możliwością działań ad hoc w razie wykrycia dużej liczby gryzoni.
W gminach uchwały wskazują też, że deratyzację wykonuje się co najmniej raz w roku (czasem nawet dwa razy), a dodatkowe działania są wymagane, gdy na terenie nieruchomości zauważono obecność gryzoni w sposób permanentny.
Jak przeprowadza się deratyzację?
Deratyzacja obejmuje różne metody i techniki, które dobiera się na podstawie potrzeb konkretnej nieruchomości, środowiska oraz stopnia zagrożenia. Do najczęściej stosowanych należą:
1. Stosowanie trutek chemicznych
To jedna z najczęściej wykorzystywanych metod w miejscach, gdzie gryzonie pojawiają się często. Preparaty chemiczne są umieszczane w bezpiecznych punktach, zabezpieczonych przed dostępem dzieci i zwierząt domowych. Ich celem jest zneutralizowanie populacji poprzez spożycie trucizny przez gryzonie.
2. Pułapki mechaniczne
Pułapki są dobrym rozwiązaniem tam, gdzie nie stosuje się środków chemicznych (np. w piwnicach budynków mieszkalnych lub w bliskim sąsiedztwie ludzi). Nowoczesne pułapki mechaniczne mogą być wielokrotnego użytku i skutecznie ograniczają liczbę gryzoni.
3. Monitoring i obserwacja
Dobry plan deratyzacji uwzględnia regularne sprawdzanie miejsc narażonych na obecność gryzoni, co pozwala szybko reagować na pojawiające się zagrożenia.
4. Działania prewencyjne i uszczelnianie
Polegają na eliminacji miejsc, w których gryzonie mogą znaleźć pokarm lub schronienie — uszczelnianie kanalizacji, szczelin budynków, zamykanie dostępu do śmietników itp.
Konsekwencje niespełnienia obowiązku deratyzacji
Nieprzeprowadzenie deratyzacji w sytuacji, gdy jest to wymagane:
naraża mieszkańców i użytkowników nieruchomości na zagrożenia sanitarne i zdrowotne,
może skutkować nadzorem służb sanitarnych,
w skrajnych przypadkach właściciel może być ukarany grzywną za naruszenie przepisów.
Mimo że w praktyce kontrole nie zawsze są częste, to odpowiedzialność za zdrowie publiczne spoczywa właśnie na właścicielach i zarządcach, którzy powinni reagować nie tylko na polecenia urzędów, ale także działać proaktywnie.
Najczęstsze pytania dotyczące deratyzacji
Czy muszę przeprowadzać deratyzację, jeśli nie widzę szczurów na mojej posesji?
Tak — ponieważ przepisy zakładają działania profilaktyczne, których celem jest zapobieganie problemom, nie tylko ich usuwanie po ich wystąpieniu. Regularne działania ograniczają ryzyko pojawienia się gryzoni.
Czy deratyzacja to tylko odszczurzanie?
Nie. Odszczurzanie jest częścią deratyzacji, ale ta ostatnia obejmuje również szersze działania mające na celu ograniczenie populacji gryzoni i wilgoć w budynkach oraz eliminowanie przyczyn ich pojawiania się.
Kiedy najlepiej przeprowadzić deratyzację?
Najlepiej zgodnie z lokalnymi harmonogramami, które zwykle obejmują okresy wiosenny i jesienny — ale działania można prowadzić w każdym momencie, gdy zauważymy oznaki obecności szkodników.
Podsumowanie
Obowiązek przeprowadzenia deratyzacji to nie tylko formalny zapis prawny — to realne narzędzie ochrony zdrowia publicznego i higieny środowiska. Właściciele nieruchomości, zarówno prywatnych, jak i komercyjnych, powinni być świadomi:
co to jest deratyzacja i odszczurzanie,
jakie przepisy ich obowiązują,
kto odpowiada za wykonanie tych działań,
jakie techniki zwalczania gryzoni są dostępne.
Dbałość o sanitarną czystość nieruchomości chroni nie tylko przed chorobami, ale także przed szkodami materialnymi wynikającymi z działalności gryzoni. Szczególnie w dużych ośrodkach miejskich, takich jak Kraków, regularna deratyzacja w Krakowie staje się elementem codziennego utrzymania czystości i bezpieczeństwa przestrzeni miejskich.
Jeden komentarz do „Deratyzacja i odszczurzanie – obowiązki zarządcy nieruchomości”
Możliwość komentowania została wyłączona.