Opona zużywa się przy każdym ruszaniu,
hamowaniu i pokonywaniu zakrętu. Oderwane cząstki pozostają na nawierzchni,
unoszą się w powietrzu lub spływają z wodą opadową. To źródło zanieczyszczeń
jest mniej widoczne niż spaliny, ale dotyczy zarówno samochodów spalinowych,
jak i elektrycznych.
Dlaczego opony się ścierają?
Przyczepność powstaje dzięki tarciu między
gumą a drogą. Nie da się go całkowicie wyeliminować, można jednak ograniczyć
nadmierne zużycie. Wpływ mają masa pojazdu, moment obrotowy, prędkość,
gwałtowne manewry, geometria zawieszenia, ciśnienie oraz jakość nawierzchni.
Cięższy samochód i dynamiczne
przyspieszanie zwykle zwiększają obciążenie ogumienia. Dlatego sam brak rury
wydechowej nie oznacza braku emisji związanej z ruchem. W analizie transportu
trzeba uwzględnić również cząstki z opon, hamulców i nawierzchni.
Gdzie trafiają cząstki?
Część materiału pozostaje przy jezdni,
część dostaje się do kanalizacji deszczowej, gleby i cieków. Najdrobniejsze
cząstki mogą być przenoszone z pyłem. Skład nie ogranicza się do jednego
polimeru — opona jest złożonym produktem zawierającym kauczuki, wypełniacze i
dodatki poprawiające jej właściwości.
Europejska Agencja Środowiska wskazuje
zużycie opon jako ważne źródło niezamierzonego uwalniania mikroplastików.
Rozwiązanie problemu wymaga działań producentów, zarządców dróg, miast i
kierowców.
Jak kierowca może ograniczyć zużycie?
Najskuteczniejsze są działania, które
jednocześnie poprawiają bezpieczeństwo i obniżają koszty:
·
sprawdzaj ciśnienie na zimnych
oponach zgodnie z zaleceniem producenta pojazdu;
·
kontroluj geometrię po
uderzeniu w krawężnik lub pojawieniu się nierównomiernego zużycia;
·
ruszaj i hamuj płynnie;
·
ograniczaj zbędny ładunek;
·
dobieraj oponę do pojazdu,
sezonu i realnego sposobu użytkowania;
·
wykonuj rotację kół, jeśli
przewiduje ją producent;
·
nie eksploatuj opon
uszkodzonych ani zużytych poniżej bezpiecznego poziomu.
Zbyt niskie ciśnienie zwiększa opory
toczenia i nagrzewanie, natomiast nieprawidłowa geometria może szybko zniszczyć
fragment bieżnika. Regularna kontrola jest tańsza niż przedwczesny zakup
kompletu.
Czy twardsza opona zawsze jest lepsza?
Nie. Ogumienie musi łączyć trwałość,
przyczepność, zachowanie na mokrej nawierzchni, hałas i opory toczenia.
Skupienie się wyłącznie na małym zużyciu może pogorszyć inne parametry. Dlatego
należy korzystać z homologowanych produktów i brać pod uwagę testy
odpowiadające warunkom jazdy.
Przy zakupie warto sprawdzić etykietę, datę
produkcji, właściwy rozmiar, indeks nośności i prędkości. Najtańszy model nie
zawsze oznacza najniższy koszt w całym okresie eksploatacji.
Co dzieje się ze zużytymi oponami?
Opon nie wolno porzucać ani wrzucać do
zwykłego pojemnika. Należy przekazać je do punktu przyjmującego tę frakcję,
serwisu lub uprawnionego odbiorcy. Dalsze zagospodarowanie może obejmować
przygotowanie do ponownego użycia, bieżnikowanie w odpowiednich zastosowaniach,
recykling materiałowy albo inne procesy zgodne z przepisami.
Przedłużanie życia opony ma sens tylko
wtedy, gdy pozostaje ona bezpieczna. Pęknięcia, deformacje, odsłonięte elementy
konstrukcji i poważne uszkodzenia boczne wymagają oceny specjalisty.
Mniej kilometrów, mniejszy ślad
Nawet najlepiej utrzymana opona ściera się
podczas jazdy. Dlatego najpewniejszym sposobem ograniczenia emisji jest
redukcja zbędnych kilometrów: łączenie spraw, wspólne przejazdy, korzystanie z
komunikacji lub roweru tam, gdzie jest to możliwe.
Dbałość o ogumienie nie rozwiąże całego
problemu mikroplastików, ale daje natychmiastowy efekt. Płynna jazda, właściwe
ciśnienie i sprawne zawieszenie oznaczają mniej pyłu, dłuższe życie opon i
niższe wydatki.